KurdîBiguherîne

BilêvkirinBiguherîne

NavdêrBiguherîne

Zayenda nêr a binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî dest dest
Îzafe destê destên
Çemandî destî destan
Nîşandera çemandî destî wan destan
Bangkirin desto destino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî destek destin
Îzafe destekî destine
Çemandî destekî destinan
 
dest (bi wateya teng)
 
dest (bi wateya berfireh)

dest nêr

  1. organê balekirinê anku pelandinê, tilî û kef bi hev re, herdu beşên leşî yên ku li milî ji leşî vediqetin(yên mirovan her yek ji wan xwedî pênc tilan, kefekê, zendekê û enîşkekê ye):
    • Paşî hingê Xaliqê her sûretê / çêkirî Adem bi destê qudretê — (Mela Hisênê Bateyî: Mewlûd)
    • ... jinek tê silavê li Rêberî dike û nameyekê dike destê wî û ji wê derê dûr dikeve. — (Sidqî Hirorî: Ez û Delal, roman, 2007)
  2. destpêk
    • Dema vegerê hat û parêzer ji vî qasî pê ve ti agahî bi xwe re nebir ser nivîna xwe ya mezin û tarî, a ku di nav wê de geh bir vî alîyî û geh bir wî alîyî, ji ber şeveqa tarî heta ber destê sibehê. — (Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. HydeAvesta2020, r. 20, ISBN 978-605-2246-80-1)
  3. alî, rex, hêl, al, teref:
    • destê rastê, destê çepê
  4. taxim, deste:
    • destekî cilên nû min kirî.
  5. beşên balekirinê yên heywanan

Bi alfabeyên dinBiguherîne

HerwihaBiguherîne

ÇemandîBiguherîne

JornavBiguherîne

JêrnavBiguherîne

Biguherîne

EtîmolojîBiguherîne

Hevreha soranî دەست(dest) û دەس(des), goranî/hewramî des, zazakî dest, belûçî دست‎‎ (dest), partî dest, farisî دست‎‎ (dest), tacikî даст (dast), pehlewî 𐭩𐭣𐭤‎ (dest), hexamenişî 𐎭𐎿𐎫 (d-s-t /deste-/), avestayî 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀‎ (zasta, /zeste-/), bextiyariya kevn λιστο (listo), peştûyî لاس‎‎ (las), sankrîtî हस्त (hásta), punjabî ਹਸਤ (hast), hindî हाथ (hāth), lîtwanî (pa)žastìs, albanî dorë, bretonî û îrlandî dorn, toxarî tsar, ermeniya kevn ձեռն (jeṙn), ermeniya niha ձեռք (jeṙkʿ), yûnaniya kevn χείρ (xeír), latînî hostia (qurbanî, diyarî, "ya ku bi destan tê dan")... hemû ji proto-hindûewropî **ǵʰes- (dest; bi destan dan/birin).

Di şaxên din yên zimanên hindûewropî de hinek peyvên ji rehên cuda tên bikaranîn, bo nimûne: inglîzî hand, fransî main û rûsî рука (ruka) ku ne hevrehên peyva kurdî dest û ne jî hevrehên hev in.

Çavkanî
  • Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
  • Tsabolov, R. L.Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
  • The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi inglîzî û rûsî): http://starling.rinet.ru/

WergerBiguherîne

InglîzîBiguherîne

KurtenavBiguherîne

dest

  1. Kurteya destination.