KurdîBiguhêre

BilêvkirinBiguhêre

Lêker 1Biguhêre

dan (lêkera gerguhêz)
Rehê dema niha: -d-
RP.
Niha
ez didim
tu didî
ew dide
em, hûn, ew didin
Fermanî Yekjimar bide
Pirjimar bidin
Rehê dema borî: -da-
RP.
Boriya
sade
min da
te da
wê/wî da
me, we, wan da
Formên din:  Tewandin:dan
 
Kesek gulekê dide yekî.

dan lêkera xwerû, gerguhêz

  1. Diyarî kirin, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin.
    Min gulek da wê.
  2. Welidandin, anîn dinyayê, ruh danê.
    Xwedê tu kengî dayî?
  3. çêbûn, lê peyda bûn.
    Rengê xwe dan. (reng lê peyda bûn, rengîn bûn)
    Berhem dan. (berhem pê ve şên bûn)
  4. demên xarinê

Ji wêjeya klasîkBiguhêre

  • Ji lebê le'leşeker bêj û ji şekker meke behs
    Bi ser enguştê 'eqîqê bide fincana rehîq
    Abê heywan te çi yin nav-i ji kewser meke behs
    (Dîwana Melayê Cizirî ~1640, Melayê Cizîrî)

HerwihaBiguhêre

Bi alfabeyên dinBiguhêre

TewînBiguhêre

Biguhêre

EtîmolojîBiguhêre

Ji proto-îranî *de¹- (dan) ji proto-hindûewropî *deh₃- (dan). Hevreha soranî [skrîpt hewce ye] (dan-, dan), avestayî [skrîpt hewce ye] (da-, dan), farisiya kevn da- (dan), partî dh- (dan), pehlewî dy- (dan), farisî [skrîpt hewce ye] (daden-, dan), belûçî [skrîpt hewce ye] (dā-, dan), hewramî [skrîpt hewce ye] (dā-, dan), zazakî dayen- (dan), sanskrîtî [skrîpt hewce ye] (dā-, dan), yûnanî didonai- (didonai-, dan), latînî dare- (dan), fransî donner- (dan), hîtîtî [skrîpt hewce ye] (dā-, dan), semnanî dāī- ("dan")

Çavkanî: Cheung p.44, Watkins p.21, Etymonline

WergerBiguhêre

Navdêr 1Biguhêre

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî dan dan
Îzafe dana danên
Çemandî danê danan
Nîşandera çemandî danê wan danan
Bangkirin danê danino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî danek danin
Îzafe daneke danine
Çemandî danekê daninan

dan

  1. hediye, bexşîn, diyarî

WergerBiguhêre

Navdêr 2Biguhêre

 
Kîsek danî.

dan nêr

  1. Dexl, dexlûdan, genim, ceh, tov.

Bi alfabeyên dinBiguhêre

HerwihaBiguhêre

EtîmolojîBiguhêre

Ji proto-hindûewropî *dʰoHnéh₂ (dan, dexl), hevreha avestayî dāna, sanskrîtî धानाdhānā́, farisî دانه‎ • dāne, pehlewî dān(ag). tane ya tirkî ji zimanekî îranî ye.

Biguhêre

WergerBiguhêre

Navdêr 3Biguhêre

dan nêr

  1. Eger tiştekê xwe bi deye kesekê/î .
    Birayê min pêlava xwe da min. .
  2. Dema serokek yan her yekê pile bilind fermanek dide.
    Efserê polîsan ferman da li ser girtina tawanbarî.

WergerBiguhêre

Navdêr 4Biguhêre

dan nêr

  1. dem, çax, beşek ji rojê.
    danê sibê
    danê êvarê
  2. cem, xwarin, wecibe

HerwihaBiguhêre

WergerBiguhêre

Lêker 2Biguhêre

dan cureyê lêkerê pêwîst e (c=gh: gerguhêz, c=ngh: negerguhêz, bo parametreyên din: Şablon:lêker#Bikaranîn)

  1. gan dan, qûn dan, qoz dan
    Tu dideyî? (anko tu qûnê an jî qozî dideyî)

WergerBiguhêre

HolendîBiguhêre

BilêvkirinBiguhêre

HokerBiguhêre

dan

  1. Hingê, demê.

SirboxirwatîBiguhêre

NavdêrBiguhêre

dan

  1. Roj, ne şev.
  2. Roj, 24 seet.

Bi alfabeya kirîlîBiguhêre

SpanîBiguhêre

BilêvkirinBiguhêre

LêkerBiguhêre

dan

  1. Ji dar.