KurdîBiguhêre

BilêvkirinBiguhêre

Navdêr 1Biguhêre

  1. (malbat) Dayik, day, deyk, dayk, da, dadê, mak, jina kesek ku jê welidiye.

Gotinên pêşiyanBiguhêre

Bi alfabeyên dinBiguhêre

TewandîBiguhêre

  • Gazîkirin: dayê, yadê
  • Girêdayî: diya (min, te, wê...)

EtîmolojîBiguhêre

Ji proto-hindûewropî *dhē(i)- (mêtin), hevrehên kurmancî dayik, dayên û dêl, soranî دایک(dayk, dayik), ده‌ڵ (deł: dêl) û دێڵ (dêł: dêl), hewramî eḏa (dayik) û dełe (dêl), farisî دایه‎ (dayê: dayên), yûnaniya kevn θηλυς () û θήλή (sermemik, serçiçik). Heman rehê proto-hindûewropî serekaniya peyva dotin ya kurdî ye jî. Bi rêya proto-hindûewropî *dʰugh₂tḗr belkî ew jî ji *dhē(i)- herwiha hevreha dot (keça kesekî/ê) ya kurmancî, دختر (duxter) ya farisî, daughter ya inglîzî... Bo zêdetir agahiyan li ser wan binere: dot. დედა (deda: dayik) ya gurcî û daduli (dêl) ya lazî bi ihtimaleke mezin ji zimanên îranî hatine wergirtin.

WergerBiguhêre

Navdêr 2Biguhêre

nêr

  1. gund, dih

BikaranînBiguhêre

EtîmolojîBiguhêre

Ji proto-îranî *desyu- (warê dijminan, welatê dijminan), hevreha sanskrîtî desyu- (dijmin), avestayî dexyu- (war, welat), farisiya kevn dehyu-, pehlewî dêh, dih ya hin devokên kurmancî (derdorên Elbistanê) û navên bajarên Dih û Dihokê ("gundê biçûk"), دێ (dê: gund) ya soranî, dew (gund) ya zazakî û ده (dih: gund) ya farisî

WergerBiguhêre

Hoker 1Biguhêre

  1. Peyvikek alîkar dikeve gel lêkerên tewandî û diyar dike ku bûyerek dê di pêşerojê anku dema bêt de biqewime.
    Ez sibê biçim.
    Ew sala bêt bigihe vir.
    Dema mezin bibî, ji bîr bikî.

HevmaneBiguhêre

HerwihaBiguhêre

EtîmolojîBiguhêre

Hevreha zazakî do, ji divê (bide ber inglîzî will = "dê" ji will= vîn, îrade) yan ji "dike" wek "ew dike biçe", yan jî ji "dihê"(dê) wek "ew dihê biçe"

Biguhêre

  • kurmanciya rojavayî:
    • reşwî: (hilatî) ~ ê

WergerBiguhêre

Hoker 2Biguhêre

  1. de, haydî, yella, haydê, hadî, hadê, yela, yellah
    were!
    bêje!
    bixwin!

WergerBiguhêre