KurmancîBiguhêre

BilêvkirinBiguhêre

LêkerBiguhêre

çûn (lêkera negerguhêz)
Rehê dema niha: -ç-
RP.
Niha
ez diçim
tu diçî
ew diçe
em, hûn, ew diçin
Fermanî Yekjimar biçe
Pirjimar biçin
Rehê dema borî: -çû-
RP.
Boriya
sade
ez çûm
tu çûyî
ew çû
em, hûn, ew çûn
Formên din:  Tewandin:çûn
 
Fîlek bi rê ve diçe.

çûn lêkera xwerû, negerguhêz

  1. herîn, royîştin, rewtin, bi rê ketin, ji derekê dûr ketin, cihek bi cih hêlan / bi cih hiştin, dûrî derekê bûn.
  2. hinda bûn, neman, berze bûn, rabûn:
    • Taziyê uryan im ez
      Perde çû ez mame tazî
      Dil sera mehbûb dixwazî
      (Feqiyê Teyran ~1620)

Bi alfabeyên dinBiguhêre

HerwihaBiguhêre

DijmaneBiguhêre

TêkildarBiguhêre

Biguhêre

EtîmolojîBiguhêre

Hevreha soranî soranî, kurdiya başûrî çûn, şêxbizinî cigin, zazakî şiyayene, goranî/hewramî şiyay, osetî цӕуын (çæwyn), farisî شدن‎ (berê /şuden/ bi wateya çûn, niha /şoden/ bi manaya bûn, bûn tiştek), tacikî шудан (şudan), pehlewî şuten, hexamenişî 𐎠𐏁𐎡𐎹𐎺𐎶 (š(i)yav-, /şiyev/), peştûyî شول(şwəl), avestayî ş(ii)aw- (/şyew-/), sanskrîtî च्य्अवते (cyávate: ketin), ermeniya kevn չուեմ (çʿuêm: çûn) û չու (çʿû: sefer), ermeniya niha չվել (çʿvêl: bar kirin, koç kirin), yûnaniya kevn σεύω (seúō: dan pey, li pey çûn; lezîn) û κῐ́ω (kíō: çûn) û κῑνέω (kīnéō: livandin), latînî cieō (livandin), albanî qoj (bixwîne: /çoy/, hişyar kirin)... hemû ji proto-hindûewropî *ḱey-.

Guherîna *ḱ-ya proto-hindûewropî bi /ç/ di zimanên hindûîranî de diyardeyeke berbelav e, binêrin bo nimûne: çar, çav, çend, çi...

Peyva yûnaniya kevn κῑνέω (kīnéō: livandin) wek kîne- û sîne- ketiye gelek zimanan û kurdî jî, bo nimûne: kînetîk, sînema.

Çavkanî:
  • Cheung, JohnnyEtymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007
  • Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
  • Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon . University of Leiden.
  • Tsabolov, R. L.Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010

WergerBiguhêre

NavdêrBiguhêre

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî çûn çûn
Îzafe çûna çûnên
Çemandî çûnê çûnan
Nîşandera çemandî çûnê wan çûnan
Bangkirin çûnê çûnino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî çûnek çûnin
Îzafe çûneke çûnine
Çemandî çûnekê çûninan

çûn

  1. birêketin, dûrketin, dûrbûn, royîştin, rewtin, seferkirin:
    Çûna we bixêr be! (Hûn bixêr biçin!)

WergerBiguhêre

HokerBiguhêre

çûn

  1. wek, mîna, şibî, nola, fena
    (li pey peyvan bi kar tê):
    mirov çûn = wek mirovan

EtîmolojîBiguhêre

Têkilî çawa

WergerBiguhêre

SoranîBiguhêre

LêkerBiguhêre

çûn

  1. çûn